!! करड्या छटांचा मागोवा !!

तरंग...

2011-09-19T19:53:00.003+05:30

निवांत स्थिर पाण्यात,
एक दगड भिरकावून
आपण पाहत राहावे त्याकडे
दगडासारखं दगड होऊन..
तरंग.. एक, दोन, तीन, चार..
आणि एकमेकात मिसळलेले,
ते दीड, अडीच, साडेतीन.. तरंग..
एक आणि एक मिळून दिड होणारा तरंग..
'ते' दोन, तीन , चार तरंग
अन 'तो' दीड, 'तो' अडीच, 'तो' साडेतीन तरंग..

- हर्षदा विनया

आपण ..

2011-09-11T09:50:00.003+05:30

गर्द काळ्या रात्री, ढगांच्या आडोशातून
अंगावर प्रकाशाचे सडे जपत राहावं...
पाऊसधारा झेलल्या सारखं..

डोक्यावरच्या भगभगत्या बल्बचा,
त्या पलीकडे एका मेलेल्या माडीच्या
खिडकीतून येणारा नकोसा लाल प्रकाश,
त्या पलीकडून दूरवरच्या मेणबत्तीचा प्रकाश,
आणि असे बरेच 'अंधारात उजेडाचे' ठिपके..
..
तिथे दूर,चांदण्यांचा प्रकाश..
आपल्यासाठीच विखुरालाय असे दाखवणारा..

आपण आपले स्तब्ध,
या प्रकाश-प्रकाशातालं अंतर न कळल्यासारखे..
सगळंच 'माझं' म्हणून ओढून घेणारे..
पाऊसधारा झेलणारे..
आपण..

- हर्षदा विनया

शब्द

2011-07-27T14:37:00.003+05:30

पारव्याच्या बोलांमध्ये शब्द आहे एक तो,
सूर नाही, ताल नाही, गुढ आहे एक तो..

स्थिरतेला वास आहे वादळी आसवांचा,
कंदर्पाच्या बाणाचा एकमेव घात तो..

जन्म आहे,जन्म साहे,जगणे अर्थान्वित ते,
सांजवेळी पाखराचे मरणे असंगीत ते..

फुलवेडा जीव आहे, गंध आहे, संग तो,
शब्द आहे, ताल नाही, अर्थहीन हीन तो..

साथ आहे, साथ नाही, दृष्टीहीन वाट तो,
पावसाळी मेघांची एक विरक्त जात तो..

..पारव्याच्या बोलांमध्ये शब्द आहे एक तो,
सूर नाही, ताल नाही, गुढ आहे एक तो..

हर्षदा विनया

...

2011-07-06T15:33:00.002+05:30

माझ्या पाखराचा जीव,
ओल्या मातीचं शिवार!
कसा सावरू मिठीत,
कोवळ्या आसवांचा भार?

हर्षदा

Mr. के

2011-03-26T16:26:00.015+05:30

दोन वर्षांपूर्वी एका लहानश्या जगात शिरले. जिथे जगणे म्हणजे पळणे नव्हते, खरं तर इथे जगणं म्हणजे एक अनपेक्षित आणि नकोशी स्थिरता होती. या जगात पाऊल टाकल्या टाकल्या अनेक अनेक तोंडानी माझ्याजवळ येऊन या जगाचे नियम शिकवले..झाडा-फूला-पक्ष्या बद्दल नाही तर माणसाबद्दल ...
खूप काही सांगितले गेले...
सगळ्यात कुरूप चित्र ज्यांचे रंगले ते म्हणजे के. हो आपण 'के'चा म्हणू त्यांना.
1. के खूप वाईट आणि अत्यंत फाजील बुद्धीचे आहेत.
२. के उगाच मुलांवर हवेतसे टोमणे मारतात.
३. के उगाचाच मुलींकडे फार लक्ष देतात.
४. के इथल्या राजकारणातले सर्वात मुरलेले आणि त्यायोगे मुलांचे वाटोळे करणारे खिलाडी.
..हे सगळे काय कमी होते तर केंच्या वृत्तीवर टिपण्या देणारे लिखित पुरावे आम्हाला एका सहलीत केंनीच दाखवले.
.
अगदी साधू बनून सगळ्याकडे दुर्लक्ष दिले तरी मुद्दा क्रमांक तीन माझ्या बुद्धीला विसरता येईना..

के एक बघूनच क्षणभर गंमत वाटेल असे व्यक्तिमत्व. कायम काहीतरी बघून हसत आहेत असे डोळे..समोरून असे चालत येणार कि जणू आपल्या डोक्यात एक टपली मारायला येताहेत.
टाळता न येणा-या काही चर्चांमध्ये कें ची मते नेहमीच पटल्यासारखी वाटायची. 'बरंच कळतं तर ह्या माणसाला!' असं वाटतं ना वाटत तोच, 'तरीही असं वाह्यात का वागावं माणसानं?' असं माझं मन माझ्या मेंदूशी चूगली करायचे. केंशी तसाही मी स्वत:हून कधी बोलायचा प्रयत्न केला नाही अर्थात मनात अढीच धरून राहिले होते.
वाचानालयातल्या प्रत्येक आवडणा-या पुस्तकावर आधीचा वाचक म्हणून केंच नाव सापडायचं . हळूहळू मनातल्या अढीवर या अनुभवाने कडी केली :)
वाटलं एकदा जाऊन बोलावं यांच्याशी, विशेषत: मराठी साहित्याबद्दल.
हळूहळू केंशी स्मितहास्याची आदानप्रदान व्हायला लागली. कधीतरी वापरून बुळबुळीत झालेले इंग्रजीतले अभिवादानपर शब्द. केंशी मोकळेपणे बोलणा-या मित्रमैत्रीणींच्या घोळक्यात असताना कधीतरी केंशी झालेली बातचीत.इतकंच.

केंशी असा हलकासा असणारा संबंध ते आम्हाला शिकवायला आल्यावर अधिक दृढावला. के समजूतदार होते, समाजाबद्दलची त्यांची जाणीव एका स्थिर माणसाची होती. ह्या जगात वेळोवेळी सापडणारा मसिहा असण्याचा खोटा आत्मविश्वास, उगाच सगळ्या गोष्टींना 'मोठे' करण्याची वृत्ती, असे काहीच त्यांच्या शब्दातून कधीच उमटले नाही. एव्हाना केंशी बोलण्याचा संबंध ब-याच कारणांनी आला पण नेहमीच ते आणि त्यांचे 2 मिनिटं शांतता बाळगून विचार करायला लावणारे विनोद यापलीकडे संभाषण गेले नाही. के कधीही उगाच कुणाशीही बोलताना दिसले नाहीत. महत्वाचे म्हणजे उगाच कुणाशी गोड गोड बोलताना दिसले नाहीत. इथपर्यंतच्या अनुभवात कें बद्दल विषद केलेले गुण कुठेही अनुभवला काय वासाला पण लागले नाहीत.

कें ना अजून एक विषय आमच्या वर्गावर मिळाला. ते छान शिकवत होते, विचारपूर्वक. त्यांनी मांडलेले विषय पटत होते आणि के आवडायला लागले होते. या निमित्ताने केंशी वाद घालण्यासाठी वर्ग हे व्यासपीठही मिळाले होतेच. या प्रश्नांमध्ये वावरत असताना, वास्तव आणि मोठे (खोटे) गळ्याखाली उतरवले जाणारे विचार, तत्त्व, आणि एकंदरीतच समाजाचा घाणेरडा बुरखा यातून चीड व्यक्त होत असताना, केंच्या एका तासामध्ये एका चर्चेत ते ओतू जाऊ लागले. आणि केंसाठी मी एक पत्र लिहिले.
मधल्या काळात कधी नाही पण त्या क्षणांना केंबद्दल सांगितलेल्या थापा मनात आल्या. 'खरंच या माणसाबद्दल जे सांगितलेले ते खरे असेल तर आपले व्यवस्थेच्या विरुद्ध असणारे विचार चव्हाट्यावर जाणार.' त्याची भीती नसली तरी ते नको होते.
केंनी मला दोन दिवसात बोलावले. त्यांच्या समोर बसले. त्यांनी त्यांच्या लहानश्या बोटांनी पत्र शर्टाच्या खिशातून बाहेर काढले. डोळ्यावर चष्मा चढवला. मला गरज नसताना अपराध्यासारखं वाटू लागलं. केंनी एकदा पुन्हा पत्रावरून नजर फिरवली. पहिले वाक्य वाचलं, त्यावर माझे म्हणणे नीट विचारले. दुसरे वाक्य आणि पुन्हा तेच. असं त्यांनी प्रत्येक वाक्याचा नीट उहापोह करून मग मला जे समजवायचे होते ते सांगितले. हे सगळंच एकंदरीत अनपेक्षित होते.
केंच्या तासाला वाद घालायला, मनमोकळेपणे प्रामाणिक मत मांडायला लागले.

आता केंबद्दल एक आत्मीयता वाटायला लागली होती, माणूस असण्याची आत्मीयता.
याच काळात काही वाकड्या गोष्टीना वाचा फोडण्यासाठी केलेल्या उपक्रमात केंची सोबत घेण्याचे ठरवले आणि ते फळाला आले. त्या दोन दिवसात के बरोबर होते. फार काही न बोलता पण खूप आधार वाटला त्यांच्या असण्याचा.
आता केंना ख-या अर्थाने थोडेथोडके का होईना ओळखायला लागले होते.
१. ज्यांच्या कपाटात श्याम मनोहर आणि भालाचंद्र नेमाडे सापडतात ते के. आणि वर्षातून एकदा या लेखकांचे पारायण करणारे के
२. जे गोष्टीना idealismचा चष्मा लावून पाहत नाहीत ते के.
३. या मानसिक दलदलीत स्वतःचे काम प्रामाणिकपणे करत आलेले के. (इतरांसारखे सगळा खोटा बाजार मांडणे सहज शक्य आणि श्रमबचतीचे आहे.)
४. कोणत्याही स्तुतीरूपी प्रलोभनांना नीटच ओळखणारे आणि स्थिरबुद्धी राहणारे के.
५. माणसाने कायम झगडत राहावे आणि जे-जे चुकीचे वाटते तिथे झुरत राहावे असं गरजेचे नाही. पण किमान एक तळमळ असावी लागते. त्या तळमळीला जपत राहिलेले के.

हर्षदा विनया

...

2011-03-15T18:19:00.005+05:30

'रस्त्यावरून आणले मला, आई सोडून गेलेली' इतकीच आठवण सांगणारी अंजली.
'असे.. असं हात बांधून मारले मला, थोटे बाईनी'हे सुद्धा खिदळत सांगणारी आक्का.
४५ मुलींचे हे घर. सगळ्या बहूतेक अश्या रस्त्यावर सोडून दिलेल्या. दोष काय? तर मतिमंदत्व..कुणाला रस्त्यावरून आणलं, कुणाला येरवड्याहून
treatment घेऊन, कुणाला आर्थिकदृष्ट्या मोडकळीला आलेल्या आश्रामातून..
'आई बाप नाहीये' याबरोबरच सुरु होणारा आमचा दिवस. 'तू आहे मला, माझी आहे' अशी आपली होणारी वाटणी.
कसलीच नीटशी जाणीव नसलेलं त्यांचं आयुष्य, अगदी पोटात किती अन्न ढकलायाच याचीही कल्पना पुरेशी नाही.पण माणूस योनीत जन्माला आलो आहोत याची जाणीव करून देण्यासाठी भोगायला लागणारे 'स्त्री-धर्माचे' त्रास!
प्रेमाचा, मायेचा असा.. काहीच अनुभव नाही.

'आई बात मेले ना तेवा एक मानुस लस्त्यावर सोलून देला..मला नादले कलुन बलात्काल केला मद मालले' १२ वर्षाच्या पायलचे हे उद्गार ऐकून क्षण थांबले.
मतिमंद मुलींवर होणारे बलात्कार किंवा अन्य अत्याचार क्रुरपणाचा कळस आहे. अश्या मुलांवर सर्रास अत्याचार होतात. ज्या संस्थांमध्ये ते असतात तिथेही कुणासाठी punch bag होतात तर कुणासाठी sex toy.

अधिक बोलणे न लगे.. खूप जड मेंदूने लिहिलंय.. इतकंच कि जर एखादे मतिमंद मुल, विशेषतः मुलगी, असे कुठे नजरेच्या टप्प्यात दिसले तर पटकन पावले वळवू नका. दुर्लक्ष नको. योग्य ठिकाणी पोहचवले तर खूप अनर्थ टाळता येईल.

माती

2011-02-13T16:30:00.005+05:30

माती ..भुसभूशीत
लुसलुशीत पण अबोल माती..
कोणत्यातरी साच्यात
स्वतःला बसवू पाहणारी माती..
साचे निराळे.. कधी पुरूषी तर कधी स्त्रित्व दाखवणारे..

स्वतःला साच्यात बंद करून,
गुपचूप त्याच्या कूशीत ..
निजू पाहणारी माती..
साच्याचा नवीन आकार मिळेल,
असे स्वप्नेरी स्वप्न लपवून जगणारी माती..

जिवाच्या आकांताने,
जखमा खात,
साच्यात मावू पाहणारी माती...

धडपड धडपड .. अविश्रांत धडपड..
साच्यात मावण्याची..

पण प्रत्येक वेळी,
साचा उपडी केल्यावर..
पुर्वीसारखीच भूसभूशीत
खाली कोसळणारी माती...

स्वतःला कोणताच आकार,
न देऊ शकलेली..
कोणताही साचा आपला,
न म्हणू शकलेली..
थकलेली, विफल माती..

हर्षदा विनया

तूला...

2010-08-02T18:41:00.002+05:30

परिघावरचं जग,
त्याची अविरत यात्रा,
मीही आहेच प्रवासी,
तरी शोधते भेदरून..
तूला.. तूला...

चालणारे चालतायंत,
पळणारे पळतायंत,
मी मात्र रांगत राहीलेय,
माझी बाळमूठ मागते..
तूला.. तूला...

कश्या पापण्या मिटतात?
कसे उमलतात डोळे?
कसा येतो आणि हरवतो चंद्र..
एक स्वप्न पाहतं..
तूला.. तूला...

हर्षदा

kshan

2010-05-27T14:28:00.002+05:30

Kshan

Ek kshan vijala hota
Doosra kshan magat hota
Teesrya kshanani vaat pahili
Chauthya kshanat shwas bharla
Pachva kshan nakosa vaatla
Sahava kshan adhik nako
Saatvya kshanat jeev tutala
Aathva shan................?

Kshan kshan bhijala
Kshan kshan mojala
Kshan kshan rujla..

आवाज

2010-05-04T16:37:00.004+05:30

या पायवाटेच्या कडेला एक उंचवटा आहे, छोटी टेकडी वाटावा असा. त्यावर छोटी झोपडी आणि बाजूला दोन चिंचेची फ़ार जूनी आणि मोठी झाडं.त्यातल्याच एका चिंचेच्या झाडाखाली बसले होत,एका लोखंडी पट्ट्यापट्ट्यंच्या पलंगावर. बसले नव्ह्ते तशी, आडवी पडले होते,पाय कडांवरून घरंगळत सोडून,वर आकाशाकडे पाहत..संध्याकाळचे सात वाजून गेले होते.
ती झाडं फ़ारंच जूनी वाटत होती. एकेक खोड साधारण १ मीटर व्यासाचा असावा. उंच वाढलेली आणि असंख्य फ़ांद्या असलेली ती झाडं घेरून राहीलेली. दोन झाडांचे बुंधे मला घेरून राहीले होते जमीनीवर. एक उजवीकडे अन दुसरा डावीकडे आणि अक्राळविक्राळ वाटणा-या त्या फ़ाद्या आभाळ व्यापून राहीलेल्या. वर दिसणारं करड्या रंगाचं आभाळ पण या झाडांच्या इवल्या इवल्या पानांच्या आडूनंच आपलं दर्शन देत होतं. करड्या background वर ही दाट हिरव्या-काळसर रंगांची पानं. खूप बारीक बारीक नक्षी, वळणावळणाच्या रेषा,रंगाच्या छटा आणि भावनांच्या पण...
मी वर पाहत होते, मग उजवीकडे, मग डावीकडे... मला भिती वाटायला लागली होती एव्हाना.. कसली कोण जाणे?
दुरून कुठून तरी बकरीच्या "बें बें’ चा आवाज आला आणि नजरेच्या खेळाला कानाने शह दिला. मग अजून अजून आवाज ऐकू यायला लागले. कुठेतरी नमाज सुरू होता. कुत्रा.. कुत्रा भुंकतोय का तो? पण फ़ार दुरवर कुठेतरी. .." बें अल्लाह भौ अकबर बें भौ बें..."
खुप आवाज होते. पानांची सळसळ (मघापासून त्यांच्या आवाजाकडे लक्षंच गेलं नव्हतं) "वारा सूटलाय का?, बकरी का ओरडतेय? नाही! हे तिचं कोकरू आहे.. हो! हा तिचा आवाज आणि हं.. हा.. हा तिच्या कोकराचा.. कुत्रा.. भुंगा.. सायकलला वंगण हवंय कुणाच्यातरी...बकरी थांबत का नाहीये, त्यांचा कळपंच आहे का हा? काही बोलतायंत का त्या? शी! हि पानं कसली कटकटी आहेत, काही ऐकूच द्यायची नाहीत नीट.. मला ऐकायचंय.. मला ऐकायचंच खुप काही"

मी माझा श्वास ऐकला. १, २, ३, ४,........
.
.
. आठ वाजत आले होते. एक हाक आली. उठले.. मी बहूतेक कुशीत शिरले होते स्वतःच्याच...

हर्षदा

एक अनूभव

2010-02-06T15:01:00.003+05:30

माझा पहीला 'village stay'. .
पहील्यांदाच असं एकटीने जाऊन गावात राहायचं, म्हणून थोडी धाकधूक होतीच. त्यात वेगळी संस्कॄती, वेगळा समाज, वेगळ्या चालीरीती.. ह्या सा-यात कुठे सावरेन स्वतःला हा प्रश्न होताच मनात!
तेव्हाचा हा अनूभव..

गावात आम्ही शिक्षणाच्या सुविधांचा अभ्यास करत होते. मुलांची गळती, मुलींचे प्रमाण, सुविधा, government schemes, SSA, आंगणवाडी, लोकांमधली जागरूकता, असलं काही बाही ;)

लोकांशी गप्पा करता करता एकदम एक वाक्य कानावर पडलं, "तिथं मांगवाड्यात एक आगळंच पोर आहे बाई"
’आगळंच पोर’? काय म्हणायचंय नक्की? प्रश्न उठला एकदम मनात!
आम्ही पोहोचलो तिथे.
फ़ार शोधाशोध नाही करावी लागली. गावाच्या अगदी टोकाला एक नवीन ’वेगळा गाव’ सुरू होतो. अंतराने फ़ार दूर नाही पण देवाणघेवाणीसाठी मात्र फ़ार दूर.

काळ्या काटक्यांची घरं होती तिथे, घराजवळंच म्हशी आणि शेळ्या बांधल्या होत्या जणू घराचाच भाग असाव्या. काही नागडी आणि शेंबडी पोरं इथून तिथून पळत होती. म्हातारी माणसं टोपल्या विणत खाली बसली होती. वय वर्षे १५ ते ५० मधलं कूणीच नव्हतं तिथं. बहूतेक कामाला गेली असावीत माणसं.
मी सहज लोकांशी गप्पा मारायला सूरूवात केली. मग हळूच तिथल्या मुलांच्या चौकश्या करायला सूरूवात केली. एक आजोबा मध्येच कुठेतरी बोट वळवून म्हणाले,’ ते बगा ते पोर कसं जनमलंय!’
मी नजर वळवली.
तो.. तो साधारण ८-९ वर्षांचा मूलगा, अंगात मळलेले कपडे, पाय पसरून खाली बसलेला, अंगाला चिखल लागला होता, नाकातून आणि डोळ्यातून पाणी गळत होतं आणि तो ह्सत होता. त्याचं ते हसण्ं पाहून लक्षात आलं.
He was a special child, with very high degree of mental retardation.
ह्म्मं...
मी त्याच्याकडे पाहून एक smile दिले. त्याने प्रतिसाद दिला नाही.
परत ह्म्मं...
"तुमी पन फ़ोटो काडायला आलाव काय?" एक प्रश्न माझ्याकडे रोखून आला.
"नाही" मी उत्तरले.
परत ह्म्मं...

त्याच्या जवळ गेले. त्याने रोखून पाहीलं. त्याच्याकडे नीट पाहीलं. त्याचा पाय बांधून तो म्हशीच्या खुटांला बांधलेला. मी त्याकडे प्रश्नार्थक नजरेने पाहतेय हे पाहून ते आजोबा म्हणाले,"तेचं आई बाप कूनी नसतंय तेच्या बरोबर, ते कामाला जातायंत"
"ह्म्मं" मी.
मी उद्या येते. असं म्हणून मी निघाले.

येताना परत "ह्म्मं" चा पाढा म्हणत होते.
ह्म्मं एके ह्म्मं
ह्म्मं दूणे पण ह्म्मं
ह्म्मं त्रिक पण ह्म्मंच.. दमले बाई !!

दुस-या दिवशी परत गेले. आज त्याची आई भेटली मला. ’त्याला special school मध्ये पाठवण्यासाठी काही करता येईल का?’ याबद्दल त्यांच्याशी बोलायचं असं ठरवलं.

’कशी काय काळजी घेता त्याची?’ मी.
"सगळंच बगायला लागतंय, तेचं हगणं मुतणं बी कळंना बगा तेला" शेजारची एक बाई. (प्रश्न त्याच्या आईला विचारला होता)
"तूमच्या कामाच्या वेळी मग?" मी.
"मंग काय? तेला बांधतात ते इथं" परत तीच बाई.
"तुम्ही काय करता काकू?" मी (नीट त्याच्या आईकडे पाहून)
" इथंच मजूरीच्या कामाला जाते" त्याची आई.
मग थोडा वेळ त्यांच्याशी बोलले. तो त्याच्या आईच्या पायाशी लोळत पडलेला होता. माझ्याकडे मधे मधे पाहून हसत होता. आणि मी ही.

मग मी रोज त्यांच्याकडे रोज जायला लागले, त्याच्याशी खेळायला!
हळूहळू त्याच्या पालकांशी त्याला special school मध्ये पाठवण्याबद्दल बोलतंही होते. पण त्या गरीब बिचा-यांचे प्रश्नंच वेगळे होते. अशा काही शाळा असतात तेच मूळात त्यांना पटेना. असल्या तरी तिथे त्यांच्या मुलाची काळजी कुणी काळजी घेईल का, हे त्यांना कळेना.

कधी कधी मला हे so called 'अडाणी’ पालक अधिक शहाणे वाटतात. small family च्या नावाखाली मुलांची abortions करणा-यांपेक्षा हे जे मूल पदरात पडलंय ते देवाचं देणं म्हणून काळजी घेणारे अधिक शहाणे! किंवा अधिक चांगले.

हळूहळू ते convince होत गेले पण आपल्या मूलाकडे बिलकूल डोकं नाहीये, त्याचं कसं व्हायचं हे होतंच मनात.

काही दिवस गेले यात. माझा परतायचा दिवस जवळ आला. निघायच्या २ दिवस आधी मी त्याच्या घरी गेले होते. बसले. गप्पा मारल्या. चहा घेतला. खेळले. आणि निघाले. त्याला हात हलवून 'bye’ केले. वळले. तर मागून रडायचा आवाज आला. परत वळले.
तो पायांवर घासून घासून मागे येत होता. मी त्याच्या कडे चालत गेले, समोर उभी राहीले. त्याने माझ्या कमरेला मीठी मारली.
मी गप्प....
तो रडतंच होता. मी खाली बसले, त्याच्या जवळ गेले. तो शांत झाला.
मी त्याच्या आईकडे पाहीलं. म्हणाले, "कोण म्हणतं याला काहीच कळत नाही"
त्याच्या डोक्यावरून हात फ़िरवला आणि वळून निघाले. तो रडत होता. तो रडतंच होता.

परत ह्म्म्मं...पण वेगळा..
आता त्या पाढ्यात ’ह्म्मं’ दूणे ’ह्म्मं’ नव्हतं.
त्या ह्म्मं च्या निराशेपूढे पण काहीतरी सापडलं होतं मला....

Mental disabilities are not just individual's problems. Society makes it a complete complex situation. Not just consequences but causes are also deep rooted in the social conditions of a particular individual/family/community. (Will be discussed in the next blog post)
Impairment may not have way out but disability has. Biology gives explanation of impairment but feeling of disability is formulated in society.

हर्षदा विनया

ഹര്ഷദാ വിനയാ

तिचं सटवीचं वाण

2009-06-02T22:36:00.002+05:30

बाई नाजूक गोजिरी, चवळीची शेंग जशी,
भर भरली अंगानं, बघ मोहरते कशी..

अशी काय ती दिवाणी, सांजवेळी फ़िरकली,
नदीकाठी तळ्याकाठी, तिची पावलं रूतली..

बाई फ़िरे रानोमाळी, जसं पिसाटलेलं वारं,
तीत नादला तो वेग, मानली वा-यानीही हार..

खुळी डोंगर-कपारी, एकलीच गाणी गाते,
फ़ेर धरते हसून, गाभूळली चिंच खाते..

बाई वेडी गं वडी गं, वर डोळे वटारते,
तिला घाबरुन मग, वर वीज कडाडते..

अनवाणी पायांनी ती, सारं रान धुंडाळते,
काटा बोचला तिला की,आभाळ पाझरते...

बाई वा-याची वा-याची, बाई तशी गं नाठाळ,
अंगाला टोचती नजरा,तरी नाचे बांधूनिया चाळ...

बाया बापड्या बघती, घेऊन नजरेत घाण,
तिला फ़िकीर कुणाची, तिचं सटवीचं वाण..

तिला फ़िकीर कुणाची, तिचं सटवीचं वाण...

हर्षदा विनया..

update : बाई म्हणली कि तिच्या चौकटी नकळतंच आखून दिल्या जातात आणि त्या तशाच्या तश्या accept पण केल्या जातात..
मोकळ्या रानात फ़िरणं, काम नसताना घराबाहेर राहणं हे दर दूरंच..पण सहज म्हणून संध्याकाळी फ़ेरफ़टका मारायचं असं तिला वाटलं तरी हजारो माणसं चालत असलेल्या रस्त्यात सुद्धा कोणीतरी सोबत (ओळखीचं) हवं असतं तिला.. कारण तिला तसचं शिकवलेलं असतं....
अशा परिस्थितीमध्ये, एखादी मोकळं राहू पाहणारी मग सटवी ठरते...
माणुस म्हणून सुद्धा साधा हवा असलेला मोकळेपणा सहजासहजी मिळत नाही..
अजूनही गावागावांमध्ये, अफ़गाण, इराण, इराक, बांग्लादेश, भारत (हो आपण सुद्धा) अशा देशांमध्ये आजही बाईचा मोकळेपणा आणि तिचं चरित्र याचा सहज संबंध लावला जातो...

मोकळं फ़िरू पाहणं, निसर्ग अनूभवून पाहणं, स्वतःला आत्ममग्न ठेवणं, या तिच्या गरजा असूच शकत नाहित असं वाटतं या जगात सगळ्यांना... त्यात एखादी "नाठाळ" निघालीच तर तश्याच कडक आणि अश्लील शब्दांमध्ये तिची विभत्सना होते आणि प्रत्येक स्त्री त्या शब्दांना "घाबरते"...
....
म्हणून जर घरात बंदिस्त राहणा-या, खिडकीतून आलेली हवा पुरेशी असणा-या बाईकडे जर सतीचं वाण असेल..तर मी जिला रंगवू पाहतेय अशा बाईकडे सटवीचंच असायला हवं नाही का?
...
या बद्दल तस्लिमा नसरीन यांच्या लेखनमालेतील (नष्ट मेयेर नष्ट गद्य) पहीलाच लेख वाचण्याजोगा आहे..

हर्षदा

ता.क. नष्ट म्हणजे वाया गेलेली.. नष्ट मेयेर नष्ट गद्य म्हणजे नाठाळ बाईचे नाठाळ लिखाण..
तस्लिमा स्वतःला नाठाळ समजते.

कौलारू

2009-06-02T22:34:00.000+05:30

कौलारू घर म्हटलं, की सगळाच अंधार...
घराचं छप्पर आणि...
कितीतरी कौलांमध्ये एखादी काच..
काचेतून येणारा एक कवडसा ...
...........प्रकाशाचा...........
त्यातले असंख्य धूलीकण..
उगाच तरंगणारे....

देहाचं घर पण माझ्या..
असंच कौलारू..
बुद्धीच्या छप्पराचे...
बुद्धीच्या छप्परातही अशीच एक काच..
मनाची..
त्यातून येणारा एक कवडसा...

तरंगणारे असंख्य कण...
काही आठवांचे,
काही आसवांचे,
काही मित्रांचे..
काही मित्रांच्या अबोल्याचे...
काही विचारांचे,
काही स्वप्नांचे..
स्वप्नांसाठी झिजलेल्या अंगाचे...

काही उगाच आपले असेच.. नुसते सुन्नतेचे..
..रिकामे रिकामे.....

हर्षदा विनया

तुझ्यासाठी..

2009-05-24T20:14:00.001+05:30

यापूढे, कधी मुठी आवळल्याच,
तर न चुकता,
कोरून ठेव,
एका स्त्रीचे चित्र मनगटावर,
असंख्य माद्यांच्या गदारोळातंही,
स्त्रीत्व जपणा-या ’स्त्री’ चं चित्र..
"तुझ्या" स्त्री चं....

कधी रागात,
दात-ओठ खाताना,
सापडलास स्वतःला,
चुकून..
तर बघ तिचे गोलाकार नाजूक स्तन,
स्वतःच्याच मनगटावरचे...
कर हस्तमैथून,
आणि सांग स्वतःला, "मी शांत झालोय"

कधी आवेशात,
वावटळीसारखा भिरभिरताना,
सापडलास स्वतःला,
तेही चुकूनंच..
तर बघ तिचं मनगटावरचं अस्तित्त्व..
आवळून धर तिला तुझ्या बाहूत,
जाणवेल तुला,
तुलाच धरून ठेवलंय तिनं,
तुला आणि तुझ्यातल्या वावटळीलाही....

कधी उद्वेगात,
दोन हातात तोंड लपवून,
रडताना सापडलास स्वतःला..
चुकून.. हो चुकूनंच...
कि सारे अश्रू सांडून दे..
मनगटावर...

नाहीशी होईल ’ती’..
आणि मुठीही सुटतील..
आवळलेल्या....

तुझ्या ओंजळीत,
तुझेच अश्रू बनून..
वाहेल ती.. तुझी ’स्त्री’..

हर्षदा विनया..

आणि बस्स.. आई गं !!

2009-04-01T13:11:00.002+05:30

इथून पळ, तिथून पळ,
इथे आपट, तिथे आपट,
एक गुद्दा, एक फ़टका,
एक उडी नि मानेला झटका..
धाड धाड, खड खडाट..
धडाम धूम आणि बस्सं.. आई गं !!

वेडे वेड , वेडाची लिमीट,
क्रूष्णविवर, चंद्रशेखर लिमिट,
इकडॆ रेषा, तिकडे रेषा..
लक्ष्मणरेषा, सगळीकडे लिमिट..
आडवा छेद, उभा छेद..
ह्या आक्रूत्या, त्या आक्रूत्या..
तळ्यात उडी किंवा मळ्यात उडी..
धाव धाव पळ पळ.. आणि बस्स.. आई गं !

पडला देह, सावरलं मन,
खरचटला देह, फ़ुत्कारले मन..
शरीर थंडावले, किंचाळले मन..
वर वर स्तब्ध, निस्तेज देह..
आत आत आग आग..आणि बस्स.. आई गं !!

..हर्षदा विनया..

थेंब

2009-03-26T22:49:00.001+05:30

ट्प ..
मंदसा नादावला
आणि
एक थेंब बरसला..
कपाळाच्या मध्यभागी...
झाली जाणीव ओली..

सरळ पाझरत आला..
नाकाच्या टोकावर..
मीच त्याला सावरून,
धरल्यासारखा...
शांत.. संथ..

दूसरा थेंब ...
गालावर ओघळला..
गूदगूल्या करीत..
पूरेपूर जाणवला..
पळत आला खाली,
भिजवली हनूवटी,
जशी स्पर्शीली ..
मायेने कूणीतरी...

तिसरा थेंब हातावर..
थोडासा जोरात..
मोती बरसावा तसा...
मी पटकन ओंजळ बनवली,
सारे मोती साचले तळहाती...

मग पिऊन घेतला थेंब थेंब,
आणि ओठांनाही झाला स्पर्श..
कूणाचीतरी,
बोटं फ़िरल्यागत...

असा एकेक थेंब बरसत राहिला..
भिजवत राहीला...
ट्प ट्प नादावत राहिला..
आणि मी भिजल्यावर,
मीही पाझरले.. डोळ्यांतून..
काही थेंब माझ्यातही पाझरले..
चेह-यावरच्या,
त्या थेंबांशी एकरूप होत...
सारे थेंब थेंब भरून राहीले माझ्यात...
आता.. मलाही बरसायचंय..
कूणावरतरी..
बरसायचंय मलाही..
बरसायचंय..

हर्षदा विनया.
(मार्च २००९)

माझं मन.. !!

2009-03-03T22:18:00.001+05:30

"mind manifests itself as
the stream of consciousness"
पूस्तकातली व्याख्या घोकून,
जेव्हा पूस्तक बाजूला ठेवलं..
आणि खिडकीतून बाहेर पाहीलं..
चांदण्यांनी भरलेलं आकाश दिसलं..
एकेक चांदणी गलोलीने पाडावी वाटली..
आणि कळलं पुस्तकाच्या व्याख्येच्याही..
पलीकडॆ आहे वेडं मन !!

कधीतरी वाटतं, मोठ्याश्या oysterमध्ये,
वाळूसारखे अलगद शिरलो..
तर आपला पण मोती होईल?
कधी कधी वाटतं..
जगातली सगळी फ़ुलं,
पांघरली अंगावर तर...
मी सुगंध मिळवेन कि ते?
हसरं हसरं फ़ूलपाखरू उडताना पाहीलं,
कि पाठ चाचपून पाहाविशी वाटते..
चूकून एखादा तरी पंख फ़ूटला असेल तर
आणि कळतं,
पूस्तकाच्या व्याख्येपलीकडचं माझं मन !!
एकटं असलं तरी सोबत करतं,
जीवनाच्या असंख्य आयामांतून फ़िरवते..
देह स्थिरावलेला असला तरी..,
कधी बाबाच्या मांडीवर डोके ठेवून येतं,
कधी प्रियकरच्या गालाला गाल घासून येतं,
कधी अवकाशातून हूंडारत राहतं....
आकाशगंगा सोडून उगा देवया्नीच्या वाटेला जातं..
आणि कळतं, व्याख्येपलीकडंचं मन !!

हसता हसता डोळे ओलवून टाकतं,
पडता पडताच "उठ" म्हणून सांगतं..
स्वतः हरवते पण मला सावरतं..
असं व्याख्येपलीकडचं मन !!

या गर्दीत वास लागल्यासरखंच..
"माझ्या" माणसांकडॆ ओढ घेतं..
मुक्ततेच्या व्याख्येत जाणीवांना बसवते..
आणि मजेमजेतंच अद्वैत शिकवतं...
सगळं so called "माणूसपण" बाजूला ठेऊन,
"माणूस" नावाचा प्राणी बनून जगायला शिकवतं..
जगण्यातला रस पिताना..
सगळॆ आडपडदे दूर टाकायला लावतं..
तेव्हा कळतं, व्याख्येपलीकडंच माझं मन!!

वाकूल्या दाखवत स्वतःच,
कोडे बनून उभे राहते....
"चल बघू सोडव मला"...
आणि कळता कळता हातून निसटतं..
असं व्याख्येपलीकडंच माझं मन !!

हर्षदा विनया...

शून्याचा काळ

2009-02-24T23:00:00.004+05:30

.जेव्हा रात्री जास्त जागतात,
आणि पहाट लवकर उठते,
तेव्हा मध्येच निपचित पडतो,
तो फ़क्त "एका शून्याचा" काळ...

मग तो शून्य पांघरून घ्यायचा..
अंगा-खांद्यावर, डोक्यावर...
आत शिरायचे त्याच्या..
त्यालाच त्रिमीतीय बनवून..
आणि शिरलो त्या पोकळीत,
कि आपणंही निपचित पडायचं..
त्याच्यासारखंच.. निश्चिंत..शांत..
काळाला मागे टाकत....
...........
..............
पोकळीत शिरणं आणि
निपचित पडणं...
घेऊन जाते शून्याच्या ..
त्रिमीतीच्या पलीकडच्या..
चौथ्या मितीत...
काळाला जिथे मागे टाकून..
डोळे बंद करून..
शिरते त्या "मंद" अवस्थेत..
तेव्हा काळाची चौथी मितीपण हरते.
. माझ्या निगरगट्टपणापूढे..
शांत, निंवात, बंद डोळे....
आणि ती तंद्री मोडण्यासाठी..
आसूसलेले माझ्या मनातले विचार..
ही अजून पाचवी मिती....
नालायकशी.. चौथीवर स्वार होऊ पाहणारी...
पण छे !! आता शक्य नाही..
शून्य अजून लहान लहान होतंय..
पाय आता पोटाशी घ्यावे लागतायंत,
मान खाली वाकवावी लागतेय..
पाठीला बाक आणून एक गोल बनलायं..
माझाचं.. शून्यासारखा...
आता शून्य बिंदू होऊ पाहतोय...
आणि मग पूढे.. "nothing" होऊ पाहतोय..
छे !! आता मागे वळणे नाही..
आता ते शक्यंच नाही..

हर्षदा विनया.(२४ फ़ेब्रू. ०९)

सूख-सूख

2009-02-23T20:43:00.001+05:30

देहाला हवेसे,
सूखी कवडसे,
तरी मागतसे,
सुख-सुख !

सुखाला म्हणावे,
कूठून व्याख्यावे,
अनादि अंतिम,
सूख-सूख !

व्याख्या कठीणंच,
संदर्भ देहाचा,
मोजणे अशक्य,
सूख-सूख !

कसे समजावे,
जेव्हा उमजावे,
देहा विसरावे,
सूख-सूख !

देहाचा वापर,
माध्यम केवळ,
कळून उरावे,
सूख-सूख !

भोग भोगायचे,
इतूके कामाचे,
आत्म्यास पूजावे,
सूख-सूख !

अंतरी वसावे,
उच्च पूजनिय,
दाविले पल्याड,
सूख-सूख !

बंद डोळ्यांमाजी,
दिसला प्रकाश,
जाणावे तेचहे,
सूख-सूख !

बाजूला विरळ,
हवाही चपळ,
डोळियाचे पाणी,
सूख-सूख !

आभाळीचा सूर्य,
तांबडे आकाश,
शहारले अंग,
सूख-सूख !

मंदिराच्या पायी,
लाविली तंद्रीही,
शूद्ध हरपली,
सूख-सूख !

असेही सूखात,
भोगियले आज,
वसला मनात,
सूख-सूख !!

नास्तिक मनात,
फ़ूलवल्या आशा,
प्रिय परमेशा,
सूख-सूख !!

हर्षदा..
ह्म्म्म... सूख- सूख

"सखा"

2009-02-19T17:10:00.003+05:30

कधीतरी "सखा" या शब्दाने भुरळ पाडली त्यातंच चैताली आहेर (उर्फ़ चैताली ताई) यांची "सखा-सर्वसमावेशक असा" ही कविता वाचनात आली..
ती अशी :

सगळ्यांना मित्रं-मैत्रिणी असतात .... मलाही आहेत...
पण तु माझा "सखा" आहेस....
त्या निळ्या,मिश्किल कृष्णासारखा..... अथांग.....
काहितरी शोधत होते.... युगोनयुगे....
ते तुझ्याकडे आहे... अगदी शुद्ध स्वरुपात.....
फुलांवरून हात फिरवत असताना... आई गं!
टचकन काटा रुतला मला... तळमळले....मनापासून कळवळले!
शोधला काटा... पण बहुतेक फुलंच टोचलं असेल मला.....
तु बघत होतास स्थित्यंतरं ...... स्थितप्रज्ञासारखा!
त्या बेसावध क्षणी.... मी भान विसरले,
तुही माझा हात धरलास.... किंबहुना मला तरी तसे वाटले....
आणि आपण निघालो त्या क्षितिजाकडे...
केव्हाच पोहोचलो असतो ..... अल्याड काय अन् पल्याड काय!
पन तु माझा हात सोडलास ......!!!!! म्हणालास.....
"चल जा! मार भरारी....मी आहे इथेच..."
मी चमकून बघितले तुझ्याकडे आणि क्षणात मळभ दुर झाले.....
मी पिसाहून हलकी होउन उडाले...
कुठेही असेन मी आकाशात....
खात्री आहे मला.... माझ्याकडे त्याच अनिमिष नेत्रांनी बघत असशील तु...
... नितळतेने भरलेल्या.....
म्हणुनच तु माझा "सखा" आहेस..... सर्वसमावेशक असा!!!

------ चैताली.

------ चैताली आहेर..

ह्म्म्मं.. सखा.. कोण असतो सखा.. मित्र असतो? प्रियकर असतो? कि त्याही पलीकडंचा असतो कूणीतरी?
आणि एक विचारचक्रच सूरू झालं..
चैताली ताईने उत्तमप्रकारे व्याख्या केली आहे..
>>"तु बघत होतास स्थित्यंतरं ...... स्थितप्रज्ञासारखा!
>>पण तु माझा हात सोडलास ......!!!!! म्हणालास.....
"चल जा! मार भरारी....मी आहे इथेच..."
तिच्या या ओळी बरंच सांगून जातात.
सखा हा निव्वळ मित्र नाही, तो प्रियकरही नाही कारण प्रियकराबद्दल असणारी सहवासाची, शरीराची ओढ त्याच्याबद्दल वाटत नाही.
सखा.. हा सूर्यासारखा.. स्वतः तळपून प्रकाश देत राहणारा, दूर राहून उगवण्यापासून मावळेपर्यंत ’आपल्याकडॆच पाहतोय कि काय?’असे भासवणारा.. तो सखा !!
सखा क्रूष्णासारखा.. युद्धात सहभागी न होता, अर्जूनाला गीता सांगणारा..त्याच्या रथाचा सारथी..मार्गदर्शक..युद्धाची सुत्र हलवणारा..पण तरीही नामानिराळा राहणारा.. तो सखा !!
आयूष्यातला सखा ही असाच हवा.. सगळी जगण्याची लढाई दूरवरून पाहणारा..पण स्थितप्रज्ञासारखा (हे महत्वाचे) !!
पण सतत भासवणारा कि "मी आहे"
लढाईत सहभागी न होता सुद्धा "तू लढ,घे भरारी.. मी आहे" ह्या एका वाक्याने हजारों हत्तींचे बळ देणारा ..तो सखा.. !!
सखा स्वतःमध्येच वेगळा आहे.तो कूणातही सापडू शकतो, एखाद्या मित्रात,मैत्रीणीत,आईत,बाबात,प्रियकरात,प्रेयसीत...कूणातही..
पण जर तो प्रियकरातच असेल तर त्यासारखं सुख नाही !! काय म्हणतात ते हिंदीत "सोने पे सूहागा!" [:)]

हर्षदा...
१९ फ़ेब्रू. ’०९

तूही ये असाच.... कधीतरी

2009-02-18T18:18:00.001+05:30

तूही ये असाच..कधीतरी...
तू पाठवलेला वारा,
काल कानात गुंजी घालून,
मानेखाली गूदगूल्या करून,
अलगद निघून गेला..
निरोप न घेता...
ए, एकदा तूही ये असाच..

बघ ना ! तो वरचा ढग,
कसं आभाळ व्यापून राहीलाय..
जसं..तू व्यापलंस माझं आभाळ..
एकटाच आला आणि..
गूपचूप बरसून गेला माझ्या अंगणात..
ए, एकदा तूही ये असाच...कधीतरी..

कधीतरी माझ्या खिडकीजवळचा पडदा..
वा-याने फ़ार उडत असतो..
जवळ असले मी की,
मुद्दाम फ़िरतो माझ्या ओठांवर..
ए..तूही फ़िरून बघ ..
एकदा असाच..कधीतरी....

खळाळती नदी बन कधीतरी..
वाहून बघ..
आत बाहेर माझ्यातून...
भिजव मला.. आणि
चिंब हो तूही...
बघ.. ये एकदा असाच....
निरोप न देता..
आगंतूकासारखा....

पण ये.. ये ..कधीतरी..

हर्षदा

रात्र...

2009-02-17T12:00:00.001+05:30

रात्र...........
तू अशीच पसरवत जात होतीस,
स्वतःला..माझ्या रोमारोमावर...
तूझी काळी छाया झाकाळत होती,
माझं मन.. माझ्याही नकळत..

शेजारी निद्राधीन असलेल्या
माझ्या मालकालाही आलीस ओलांडून..
त्याला कशी जाणवली नाही,
तूझी अनामिक.. भयंकर चाहूल??

पण मी भेदरले होते..
मी खरंच भेदरलेच होते..

शिरले त्याचे कूशीत..
त्याचे प्रचंड बाहू आवळून घेतले..
स्वतःभोवती.... !!
रूतवून टाकला माझा चेहरा..
त्याच्या छातीवर !!
...पण.. पण..सारं व्यर्थ !!

माझ्या धडधडणा-या छातीतून,
... भिजलेल्या अंगातून,
कपाळावरून ओघळणा-या घामातून,
थरथरणा-या देहातून,
नजरही वर उचलता येत नाही..
इतक्या घाबरलेल्या माझ्या मनातून..

जाणवत राहीलीस तू....
अजून अजून घाबरवत राहीलीस..

आणि मी घाबरत राहीले तूला..
त्याच्या कूशीत असतानाही..
कारण..
तो असूनही एकटी होते मी..
आणि तू सोबतीला..
एकटेपणाची जाणीव करून द्यायला...

हर्षदा (जाने.०९)
( संतोष (कवितेतला) यांची रात्र कविता वाचून सूचलेली कविता )

तु हसतोस..

2009-01-24T16:00:00.000+05:30

तू हसतोस,
खूप हसतोस..
वेड्यासारखा....
उधळलेल्या घोड्यासारखा...

एक हसायचा..
साधा सूर मिळाला तरी..
खेचतोस तो...
अगदी तारसप्तकात...
हसतोस.....बराच वेळ..
अगदी, डोळ्यात पाणी येऊन..
ठसका लागेपर्यंत... !!

पण, डोळ्यात पाणी काय,
फ़क्त ठसका लागल्यानेच येतं?
.
पण तरीही तू मात्र हसतोस...

डोळे काहीही बोलले तरी,
ओठ कितीही थरथरले तरी..
स्पर्श कितीही उमाळला तरी...
तू हसायचं बूवा काही सोडत नाहीस..
.. थरथरणा-या अधरांतून..
तूझे फ़सवे दात दाखवत !!

...
पण तू हस ...
असाच फ़सवत राहा.. स्वतःला..
डोळे बंद कर स्वतःचे....
आणि हस.. मोठ्यामोठ्याने...

अजून लाखो प्रकार शिकून घे..
हसण्याचे...
आजमावून बघ ते "जवळच्यांवर"..
बघ ते फ़सतात का?

ते फ़सले तर तू जिंकशील..
आणि नाहीच फ़सले..
तर मात्र.. "ते"च हरतील..
..
..तू झेपलास नाही म्हणून.. !!

हर्षदा.. २ जाने. ०९, १७.१३

तू हसतोस.... बाबासाठी.. !!

2009-01-23T10:26:00.000+05:30

बाबा, तू नेहमीच का रे असा..
ओठ लांबवून हसतोस??
अलगद हसताना..
पापण्या तेवढ्या झूकवतोस खाली..
कूणाला डोळे दिसू नयेत,
म्हणून की काय??

बाबा...
आपली आई गेली ना..
तेव्हा तू कोप-यात बसलेलास..
मला फ़ार मज्जा येत होती रे..
इतकी सगळी माणसं बघून..
..
आपल्याकडे पार्टीला यायचे..
तेच सगळे होते ना तेव्हापण??

तेव्हा, मला येणारी मजा बघून..
मला पोटाशी घेऊन ..
तू असाच हसला होतास..
न जाणे, तेव्हा मात्र..
तूझ्या बंद पापण्यांतूनसूद्धा..
एक थेंब खाली ओझरलाच...
मला आपलं कळलंच नाही..
तूझे माझ्या डोक्यावरले हात..
असे का थरथरतायत??
....
बाबा.. तूझ्या या हसण्यावरंच..
.........मोठी झालेय रे मी !!

आजकाल,
मी फ़ार गोंधळ करते ना रे??
रोजच्याच खूरापती घेऊन येते..
..
चार भिंतींच्या पलीकडे मोकाट सूटते..
..
"मग धक्का मारतंच रे कूणीतरी"..
आणी मी चिडते...
पेटते.. आणि भिडते, नाक चढवून...

घरी आले की मात्र..
तूझ्या "थोड्या सूटलेल्या" पोटाला बिलगते..
तू मायेने हात फ़िरवून ..
तसाच हसतोस किंचित...
पण आजकाल पापण्या मिटत नाहीस..

मूद्दामंच दारं मोकळी सोडतोस..
तूझ्या मनाची

काळजी असते रे त्या डोळ्यांत..
"तू काळजी करतोस ना माझी?"

जाणूनबूजून मनाची कवाडं उघडतोस..
मी सावरावं म्हणून...

तसाच गालातल्या गालात हसत....
एका हाताने वेगळी करतोस मला..
तूझ्या शरीरापासून..

आता मी 'स्वतः' उडायला हवंय..
हेच सांगतोस ना?? मला लांब करून...
तसाच हसत..
गालातल्या गालात..
ओठ लांबवून..
पण पापण्या न लवता...

हर्षदा.. ८ जाने. ०९, १७.००

कृष्णा ...........

2009-01-10T22:26:00.005+05:30

कृष्णा तूझी मीरा आता वेडावलीये...
रोजचीच धावपळ..
आणि रोजचीच ट्रेन..
गर्दीतले असंख्य स्पर्श..
...पण सगळॆ नकोसे !!
डोळ्यासमोरच्या असंख्य आकृत्या....
..
आणि त्यांच्या वेडगळ सावल्या..
सगळंच कसं मला फ़सवणारं...

या रोजच्या नव्या जगण्यातही..
रोज बदलत नाहीस तो तू..
तूझी आठवण..
आणि तू नसण्याची बोच...
हे शल्य जपावं आणि उधळावंही..
एकाच वेळी... क्षणी..

तसा तू अनोळखीच माझ्यासाठी..
......निराकार.....
चेहरा..माहीत नाही..
उंची, आकार, रंग, ढंग..
माहीत नाही....
पण तू "तू"च आहेस..
इतकंच कळतं !!!

किती सूखावले असते जर..
तूही असतास..याच गर्दीत..
कूठेतरी..
तूही शोधलं असतंस मला !!
विसावले असते क्षणीक का होइना??
पण सूखासाठीच !!

पण तू नाहीस...
तू नाहीसंच कूठे...
!!

हर्षदा.......

(अशा प्रत्येक मीरेसाठी जी कृष्णासाठी झूरता झूरता एकटीच लढते ..रोजचं का असेना, पण कठीण लढणं.. आणि तिच्या कृष्णासाठी... )
बस मध्ये शेजारी बसलेली एक मूलगी फ़ोनवर फ़ार लाडीगोडीने छान छान (साधारण दोन तास ) बोलत होती.. मनात येइल ते..हटटाने तक्रार करत होती.. असंख्य रंग, रस दिसले तीच्या बोलण्यात.. त्या गप्पांपूर्वी माझ्यासारखीच त्रासलेली ती गप्पांनंतर अचानक खूलली होती..मला कळलंच नाही..काय जादू झाली...पण जादू झाली खरी.. काहीतरी !!
तेव्हा सूचलं .........

स्त्रीत्व आणि पुरूषार्थ

2008-12-27T17:50:00.007+05:30

लोकांना स्त्री श्रेष्ठ की पुरूष असा वाद नेहमीच ऐकायला मिळतो. एकदा असाच वाद ऐकताना पटकन बोलून गेले, " ज्या स्त्री किंवा पुरूषांना ख-या अर्थाने स्त्रीत्व किंवा पुरूषार्थ कळतो त्यांना ह्या वादांची गरज पडत नाही."
मी बोलून तर गेले होते, पण ते का बोलले होते ते माझं मलाही कळालं नाही.आणि स्वतःलाच विचारले, " बाई गं, असं अचानक काय बरळतेस?" आणि स्वतःच्या वाक्यांचा स्वतः मागोवा घ्यायला सुरूवात केली. माझ्या मते नक्की स्त्रीत्व आणि पुरूषार्थ म्हणजे काय? तेव्हा जे काही उमटले ते...थोडं, थोडकं, अर्धवट वाक्य तरीही कदाचित सगळंच...

स्त्रीत्व.....
जसे समोर चंद्र असला कि समूद्राच्या पाण्याला भरती येते, तशी प्रियकराचे डोळे रोखले असताना, गालावर रक्तीमा पसरून नकळत ओठांनी हसणं, म्हणजे स्त्रीत्व.....
रोजचं जगताना आपल्याला इतर माणसांपेक्षा "माणसा"बद्दल जास्त कळवळा आहे, ती माया, ममत्व जाणवणं, म्हणजे स्त्रीत्व...
स्तनपान देताना होणारा आनंद म्हणजे स्त्रीत्व....
'माझ्या पुरूषा'च्या डोक्यावर मी फ़क्त मायेचा हात फ़िरवल्यावर तो कोकराप्रमाणे पोटाशी बिलगेल, हे कळणं , म्हणजे स्त्रीत्व.....
आरशात पाहून केस विंचरताना नकळत आपल्या कमरेकडे पाहणे म्हणजे स्त्रीत्व.....

पुरूषार्थ...
आपलं मुल खाद्यांवर विसावलेलं असताना, ज्याला 'आई' व्हावंसं वाटतं तो खरा पुरूष...
'आपल्या स्त्री'च्या नजरेला नजर देताच ती बाकी सगळं विसरून, वेगाने स्वतःला माझ्यावर समर्पित करेल, हे कळणं, म्हणजे पुरूषार्थ...
या जगात माणसांच्या वेषात ९५% माकडे वावरत असतात, त्या माकडांना वाद, विवाद, लढा, भांडण हे सगळं न करता, स्वतःपासून वेगळं ठेवणं.. म्हणजे ख-या अर्थाने पुरूषार्थ.....

हर्षदा विनया...

मी अतिरेकी मी अतिरेकी

2008-11-27T23:20:00.001+05:30

याला कविता म्हणावं की नाही माहीत नाही.. पण उत्कटपणॆ लिहीतेय..स्वानूभव आहे..

लहान असताना केला दंगा जास्त
की, आजोबा नेहमी म्हणायचे,
" अतिरेकी कूठली, थारा नाही"

आई रागावून पाहायची,
मला गंमत वाटायची,
उड्या मारायचे जोराजोरात,
म्हणायचे मोठ्याने,
"मी अतिरेकी, मी अतिरेकी"

मग कूणी केला दंगा,
वा कूणी मस्ती..
माझं आपलं एकचं,
त्यांना म्हणायचे..
"तू अतिरेकी, ही अतिरेकी
हा अतिरेकी, तो अतिरेकी"
...
.
आता मी मोठी झालेय..

पण कालपासून मलाच भीती वाटतेय..
आता नाही म्हणावसं..
"मी अतिरेकी"
"नाही, नाहीच मी अतिरेकी"

मी नाही अतिरेकी....
मी खरंच नाहीये अतिरेकी..

हर्षदा....

ख-या अर्थाने मोठे...

2008-11-25T12:37:00.004+05:30

मुलांबरोबर वावरताना, त्यांच्या एकेक लकबींचे निरीक्षण करताना अनेक विलक्षण गोष्टी लक्षात येतात. आपण ब-याचदा ज्या गोष्टींचा विचारही करत नाही ते त्याचा उहापोह करून मोकळे होतात...

एका सातवीतल्या मुलीला बालभारतीच्या पाठ्यपूस्तकातला एक पाठ शिकवत होते. त्याचा साधारण सारांश असा की, एक गरीब कुटूंबातली मूलगी खूप कष्ट करून IAS officer होते आणि तिच्याच वर्गातील एक मूलगा ( संजय ), तिच्याइतकाच बूद्धिमान असताना देखिल, फ़ार शिकू शकत नाही. तिच्या शाळेने आयोजित केलेल्या तिच्या सत्कार समारंभाला लक्षात येते की, तो त्याच शाळॆत आता शिपाई आहे.
या साधारण पाठावर मूलांना काही प्रश्न दिले आहेत, ज्यामूळे मूलांमध्ये UPSC च्या परीक्षांसंदर्भात आतापासूनच जागरूकता निर्माण व्हावी.
त्यातला एक प्रश्न : समजा, संजयने देखिल मेहनत केली असती तर तो IAS officer होऊ शकला असता का?
आता यावर मला "हो" एवढंच उत्तर अपेक्षित होते.. पण ऐका (वाचा) मी काय ऐकले..

" ताई ( मला संबोधून ), असे कसे म्हणता येइल, त्याने मेहनत केली असती तर लगेच झाला असता IAS ..आता त्या मूलीच्या घरी ती आईबाबांची एकूलती एक मूलगी असेल (असं पूस्तकात कूठेही दिलेलं नाही ), त्यामूळे तिला शिकवणं जमलं असेल आईबाबांना तिच्या ! समजा. संजयच्या घरी त्याची चारपाच भावंडे असतील आणि नेमका तो मोठा असेल तर त्याच्यावर भावंडांना मोठे करायची, बहीणी असतील तर त्यांची लग्न लावून द्यायची, ह्या जबाबदा-या असतील, मग तो काय करणार बिचारा..कसं परवडणार आईबाबांना त्याच्या?? "
मी तिला शेजारी कवेत घेण्यापलीकडे काहीही करू शकले नाही.
रोजच्या रोज हे असे अनेक अनूभव येत असतात,(सगळेच लिहीत राहणं शक्य नाही) आणि बोथट झालेल्या आपल्यापेक्षा ही चिमूरडी मूलंच खूप मोठी वाटायला लागतात.

एक अजून अनूभव जो मला एक व्यक्ती म्हणून बरंच काही देऊन गेला.

एक नवीन विद्यार्थी, पहीलाच दिवस ! "शेजारी बस" असं मी म्हटल्यावर शेळीच्या कोकरागत माझ्याकडे पाहणारे त्याचे भेदरलेले डॊळे...
सहज गप्पा मारता मारता "तूला गणित आवडतं का?' असं मी विचारल्यावर मानेनंच त्यानं नकार दिला. त्याचा हा प्रामाणिकपणा आणि निरागसता बघून, मी गमतीने म्हणून त्याच्या खांद्यावर हात ठेवायला गेले तसे लगेच त्याने त्याची पाठ माझ्याकडे वळवली. मला कळेना, मग विचारलं तर म्हणाला, " माझी आधीची miss नाही आलं तर लगेच २/४ थोबाडीत मारायची, ते जोरात लागायचं मग तो मार चूकवण्यासाठी मी पाठ द्यायचो .. पाठीला कमी लागतं ना!"

ही निरागस पिल्लं निव्वळ त्यांच्यावरच्या दडपणाखाली पार पिचून जातात. त्यांचे प्रश्न, त्यांचे अवलोकन, आणि त्यांच्या प्रश्नाची उत्तरे ही परीक्षेच्या पाठ्यपूस्तकांपेक्षा वेगळी असतात.त्यांचे जगणे ते स्वतः फ़ूलवू पाहतात, अर्थात जर तसं करू दिले तर....

'ओंजळभर पाणी

2008-11-01T09:32:00.007+05:30

ओंजळभर पाणी
खूप तहान लागलीये, हो ना?
ह्म्मं..मलाही, या वाळवंटात,
चल,आपणच खोदूया एक विहीर,
आपल्या दोघांसाठी,खोल-खोल..

मी माती सारते बाजूला थोडी,
मग तूही सार माती थोडी,
मग मी सारेन मोठाला दगड,
तूही कर तसंच,अगदी तसंच..

आलटून-पालटून, आळीपाळीने,
आपण सारत राहू एकेक सगळं
खूप खोल खोल जाण्यासाठी..

मग कूठेतरी लागेल ओलावा,
उत्साह दूणावेल आणि तहानही..
अचानक हाताला लागेल थोडंसं पाणी,
अगदी थोडं-थोडकंच हं...!!!

उडवून पाहीन मी ते पाणी,
तूझ्या नाक,गाल, ओठांवर,
शहारशील तू कदाचित, अचानक,
पण ओठ जरा जास्तच हपापतील..

तूझा उजवा हात दे अन माझा डावा घे,
बनवू आपण 'दोन' हातांची 'एक' ओंजळ,
दोन हातांची नि दोन जीवांची..एकच ओंजळ.

ओंजळीत घेउ ते थोडं-थोडकं पाणी,
येउ इतके जवळ की भिजून जाउ दोघंही !
त्या ओंजळभर पाण्यात, चिंब चिंब..
-------------------------------------------
---------------------------------
भिजून झाले आपले चिंब चिंब,'
की होतील कधीतरी श्वास थंड,
मग आवरून घेऊ...
बाजूला सारलेलं सगळं..
परत तसंच आळीपाळीने !!
एकेक दगड रचत राहू..

सगळं सावरून मग येऊ,
त्या 'खोलातून' 'जमिनीवर'.
एकमेकांकडे पाहून किंचित हसत!

रोवू एक 'मैलाचा दगड' त्या जागी,
जिने पूरवले 'एक ओंजळभर पाणी'
निघून जाऊ पूढे, आपापल्या वाटेवर,
कदाचित वेगळ्या,हातातला हात सोडून,
एकमेकांकडॆ मागे वळूनही न पाहता..

मी मात्र पाहीन वाट,
कधीतरी वळणं घेतील वाटा,
छेदतील एकमेकांना, 'चूकून.'.
'ओंजळभर पाणी' पूरवण्यासाठी !!!

हर्षदा .. (२७ ओक्टो. २००८)

दिवाळी (???)

2008-10-22T09:38:00.003+05:30

दिवाळी जवळ आली नाही का?

मग गेली तिही खरेदीला,
बरेचसे पैसे घेऊन, बरेचसे !!
शिरली एका मोठ्याशा दूकानात,
स्वतःचे कपडे घेता घेता हळूच,
वाकून पाहत होती, पलीकडच्या,
"men's section" मध्ये,
तिथे न्याहाळत होती अधिक तन्मयतेने!
"कोणता रंग उठून दिसेल तूला?,
हा असा shirt आवडेल तूला?"
विचारत राहीली मनातल्या मनात..
शेजरी कूणीही नसताना....

कपड्यांची संपली तशी मिठाई खरेदी..
बघितली चाखून एकेक मिठाई,
गोड मूळी आवडतच नाही तिला,
तरीही सर्वात गोड चव असलेलीच घेतली..
"तूला आवडतं ना गोड फ़ार.."
परत म्हणाली मनातल्या मनात..
शेजरी कूणीही नसताना....

मग दिव्यांची खरेदी,
रांगोळीची,
फ़टाक्यांची,
दागिने.. सगळं स्वतःसाठी,
पण त्याच्या आवडीने,
मनातल्या "त्याला" विचारून !!
शेजारी कूणीच नसताना...

फ़िरत राहीली बाजारात,
प्रचंड गर्दीत, इथून तिथून धक्का घेत.
तरीही बधिर- शरीर आणि मनही..

विकत घेता आला असता सगळा बाजार,
इतके पैसे पर्समध्ये होते तिच्या..
तरी खरेदी अपूर्णंच,
"भंगलेली स्वप्न"फ़ार महाग असतात म्हणे...

हर्षदा (२२ ओक्टो. २००८)

ती....

2008-10-14T12:48:00.003+05:30

ती तशी अनोळखी, कारण तिचं नावही माहीत नाही मला !! पण मनात रूतून राहीली ती कूठेतरी.. आता poverty वर लिहायला घेतले आणि ती परत आठवली..

ती..

मी शाळेतून ज्या रस्त्याने यायचे, त्या रस्त्यात एक मैदान लागायचे, तिथे कधी मधे वर्षातून एखादा कार्यक्रम झाला तर व्हायचा! बाकी मात्र झोपड्यांचे प्रस्थान.. तिथेच दिसायची ती..
ती.. काळ्या कूळकूळीत रंगाची, पण विशेष चमकदार डॊळे ! कधी साधा फ़्रोक, तर कधी जे दिसेल ते गूडांळून बसलेली, माझ्याच वयाची, तिचे नाक मला माझ्यासारखे वाटायंचं, हे तिच्याबद्दलच्या आकर्षणाचे मूख्य कारण.

ती रोज दिसायची, मी तिच्याकडे आणि ती माझ्याकडे अगदी बराच काळ रोखून बघायचो, मी अगदी तीच्या द्रूष्टीआड होईपर्यंत ती पाहत असायची.

ती काय खात असेल?, काय पित असेल?, तिचे आई बाबा कोण असतील?, शाळेत जात असेल का?, तिला आवडेल का शाळेत जायला? इथपासून ते तिला मासिक पाळी येत असेल का?.. असे अनेक प्रश्न मनात घोंगावायचे माझ्या !!पण कधीच काही विचारलं नाही!
मी रोज शाळॆत, "आज तिला हा प्रश्न विचारायचा" असे ठरवून यायचे.कधी छानसा पदार्थ डब्यात असला की थोडा राखून ठेवायचे,जसे मैदान जवळ येइल तसे डबा काधून हातात घ्यायचे, पण तिच्यासमोर कधी उघडलाच नाही !! कधी मान वळवून तिच्याकडे पाहून हसलेही नाही.

असा खेळ सतत तीन वर्ष चालला.. मी आठवी ते दहावीत जाईपर्यंत !! मग शाळा सूटली आणि तो मार्ग सुदधा !
मध्ये तीन वर्ष लोटली !!

एक दिवशी अचानक PACE मधून घरी येताना ती दिसली, अरे हो! तीच होती, पण आता तिने फ़्रोक घातला नव्हता, एक लांबच्या लांब कपडा साडीसारखा गूंडाळला होता, तिच्या वाढलेल्या पोटाच्या आकारावरून आणि तिच्या कमरेवरच्या शेंबड्या, आणि नागड्या पोरावरून मला काय तो अंदाज आला...

तीने ही मला ओळखले, आणि त्या दिवशी इतक्या वर्षात पहील्यांदा हसली !!

आमचा बराच काळ शब्दांवीना संवाद चालला होता.. माझा व्याकूळ चेहरा बहूतेक तिला विचारत होता,"तू?, इथे कशी?,ते मैदान सोडले?, लग्न झाले तूझे?, ती मूलं तूझीच का गं?" तिचा चेहरा मात्र काहीच बोलत नव्हता !!

तेवढ्यात मागून एक पोरकट पण दारू पिऊन अंग सूजलेला एक माणूस (कि मूलगा) आला. त्याने जोरात तिच्या पाठीत एक धपाटा टाकला, ती कळवळली आणि मी ही!!

ती रागाने त्याच्याकडे बघू लागली तर त्याने जोरात तीला पूढे ढकलून, "इथे काय थांबलि? पूढे चल !" असे सूचवले.

ती गेली, आज ती माझ्याकडे मी जाइपर्यंत पाहत नव्हती, आज ते मी करत होते !!

कूठे असेल ती आता? असेल कि नसेल? किती मूलं असतिल एव्हाना तिला? आणि तो तिचा नवरा (कि अजून कोणी) त्रास देत असेल तिला? तीला येत असेल माझी आठवण? मी इथे तिच्याबद्दल सगळ्यांना सांगतेय,हे तिला कळले तर ती काय म्हणेल?

हर्षदा...

माणूस नावाचे कोडं,,,,

2008-10-11T17:00:00.002+05:30

एकदा घामाने तरबतर झालेली, पाठीवर मोठी bag (दिवसभराचे दोन डबे, physics आणि chemistry चं journal, 6/7 वह्या,आणि नेमके त्या दिवशी विकत घेतलेले "halliday and resnick"चं पूस्तक) , आणि हातात दोन फ़ाईलवजा electronics journals सावरत एक मूलगी दादरला चर्चगेटवरून येणा-या विरार लोकलमध्ये धडपडत पहील्या वर्गाच्या महीला डब्यात संध्याकाळी सहा-साडेसहाच्या दरम्यान चढते.

ती स्वतःचा तोल सावरत सावरत आत येईस्तोवर तिची नजर इकडेतिकडे चटकन भिरभिरते.. एखादी चौथी seat तरी मिळते का म्हणून (फ़ोल आशा , जिथे चौथ्याseat जवळ पण उभे राहायला जागा नाही तिथे बसायला??)! ती आता व्यवस्थित त्या डब्यात तोल सावरून उभी राहते, परत इकडे-तिकडे नजर फ़िरवते bandraला तरी कूणी ऊठेल या आशेने!
मग आत येउन दोन समोरासमोरच्या seatsमधल्या जागेत खिडकीपासून तिसरी उभी राहते आणि "Can i keep my bag on that rack?" अशी शेजारच्या बाईला विनंती करते. ( तिला बहूतेक, "मला bag ठेवायची आहे तेव्हा आपापली धूडं घेऊन क्रूपया बाजूला व्हा, असे सूचवायचे असणार")
तिच्या या धडपडीत चूकून एका ऐसपैस बसलेल्या बाईला पाय लागतो, ती "ऐसपैस बसलेली हीच्याकडे बघू लागते" आणि आजूबाजूच्या गर्दीतून, आपल्याला किती त्रास होतोय अशा अर्थाचे "चं, चं,these college students don't have manners" उद्गार बाहेर पडतात, ती अजूनच ओशाळ्ते, पाठीवरचं ओझं नकोसं होते तीला!!

एवढ्यात तिच्या लक्षात येते, कि जिला आपला पाय लागला होता, ती मात्र आपल्याकडे टक लावून बघतेय, पापणीही न हलवता ! आता हीला अजूनच राग आला, मनातल्या मनात म्हणू लागली "काय बाई आहे, एकतर हीच्यामूळे ही bag अशीच पाठीवर रूळतेय अजून, आणि आता माझंच काही चूकल्यासारखे वटारून पाहतेय, जरा हसं आहे की नाही हीच्या तोंडावर?, हीला नसतील मूलं? कशी बघतेय हि... "

तेवढ्यात, एक कूणितरी आकाराने प्रचंड असलेली बाई आत येऊन seats विषयी चौकशी करायला लागली. "जीला पाय लागला होता" तिला विचारलं असता मान हिच्याकडून न वळवता हातानेच दोन बोटं हलवून नाही सांगितले, बोलायची पण इच्छा नाही !!

आता तर हिला अजूनच राग आला,मनात परत सूरू,( काहीतरी सांताक्रूझ आले होते तेव्हा, खिडकीतून दिसले)
" काय रे बाबा, म्हणावं या बाईला, अशी का पाहतेय?, हिला काय एवढे गमतीशीर दिसंलं माझ्यात? अगं बाई, काकू, मावशी, मामी, जी कूणी असशील जरा दूसरीकडे बघना! इथे काय?, त्यात चेह-यावर हसू नाहीये तूझ्या! मला हे आवडत नाहीये हे पण लक्षात येऊ नये का गं"..
आता तर हिच्या मनात भलत्याच शंका यायला लागल्या, लागोलाग तिने शर्टाची बटणं तपासली, मग pantची झिप, केस, चेहरा.. काहीच "problem" नाही, मग का बघतेय ही इथे?

हा खेळ असाच चालू राहीला, तिचे बघणे आणि हीचे धूसफ़ूसणे!

अंधेरी आले, ती उठली आणि हीलाच हाताच्या इशा-याने इथे बस म्हणून सांगितले, ती बसली, बरं वाटलं, "thanks" वगैरे काही पण म्हणाली नाही.
ती बाहेर जाऊन उभी राहीली, आणि मग गर्दीत हरवली, हिलाही आता तिची चिंता कशाला?, स्वतःला आयतं बसायला मिळालं!

उतरायची वेळ आली, तेव्हा हि आपले सारे सामान (तेच सगळें) उचलून बाहेर आली तर अवाक, ती बाई तिथेच उभी होती..
अरे !! हि अवाक!!

तिला उतरायचे नव्हते तर ती का उठली जागेवरून अर्ध्या तासापूर्वी? काय म्हणून, आणि अजून उतरलीच नाही, बरं उठायचं होते तर, ती आलेली प्रचंड बाई, तिला का नाहि सांगितले उतरायचंय ते? का नाही, आता इथेच का थांबली असेल, मलाच का दिले बसायला?? एक ना अनेक प्रश्न !!

जाउदे ! असे म्हणून जेव्हा ही station वर उतरायला जाणार तेव्हा मागून हळूच ती आली आणि तिने हीच्या डोक्यावरून हात फ़िरवला, अगदी मायेने, पण तरीही ती हसली नाही,.....हसता येतंच नाहि अशी ती..

आता ही पण खाली उतरली, ती अजूनही train मध्ये होती, ती उतरलीच नाही, म्हणजे तिला आपल्यापेक्षाही पूढच्या station वर उतरायचंय तर!
मग ती का उठली? न हसता कशी जगत असेल ही, हात का फ़िरवला माझ्याच डोक्यावरून, असे प्रश्न स्वतःला विचारत तिने rikshaw पकडली.. आणि ती ्न हसणारी हिच्या तोडांवर एक हास्याची लकेर उमटवून गेली, कायमची.....

हर्षदा !!

ता.क. ती तिला वाईट म्हणणारी "हि" मीच होते, माणसं न ओळखता येणारी मी!

चांगले कि वाईट

2008-10-10T10:54:00.001+05:30

ती आणि तो, दोघे आताच घरातून बाहेर पडलेयत, बहूतेक "तो" तिला railway-station पर्यंत सोडून मग आपल्या कामाला निघेल.

तो : तूला rikshaw वगैरे नाही का ग बघता येत, दर वेळी मी काय म्हणून हमाली करायची, तुझी?
( ती तरीही शांत, फ़क्त त्याच्या 'हमाली' या शब्दावर जरा रोखून पाहू लागली इतकंच !)
तो : मग काय मला नसते का घाई? बघतेस काय?
ती : घाई, तूला असते, हो का? तरी बरं, सकाळी उठल्यापासून स्वतःची तयारी करण्याव्यतीरीक्त तू काहीही करत नाहीस.सगळे माझ्या डोक्यावर पडतं.
तो : सांगतेस कूणाला? उपकार नाही करत! घरच्या बाईचे कर्तव्यं असते ते..नोकरीला जातात तर स्वतःला शहाण्या समजतात.
ती : अच्छा ! कर्तव्यं माझी, आणि हक्क तूझे का??
तो : ए तू उतर आधी खाली, सकाळी-सकाळी डोके नको खाऊ, रोजची कटकट असते तूझी !! उतर उतर आधी खाली..
( तो गाडी थांबवतो, ती ही नाईलाजाने उतरते, तो पाठ फ़िरवून निघून जातो, मागे न वळता, ती मात्र पाहत असते एकटक त्याच्याकडे..)

थोडे पूढे गेल्यावर त्याच्या bike खाली एक कूत्र्याचे पिल्लू येते, तो तसाच लगबगीने गाडी थांबवतो,ते पिल्लू एका हातात उचलतो आणि तशीच bike मागे वळवून तिच्याकडे येतो)

तो : (अगदी हलक्या आवाजात) हे बघ, कसले लागलेय याला, चल बस आधी bikeवर !
याला hospital मध्ये घेऊन जावूयात

(तो ते पिल्लू तिच्या हातात देतो, ती अवाक !)

तो : अगं, बघतेस काय? बस ना गाडीवर !

(ती बसते.. शांतपणे, तितक्याच शांतपणे, जितक्या शांतपणे खाली उतरली होती, मनातल्या मनात विचार करत राहते, "ह्याला त्या पिल्लाचे दूखणे कळ्ते?,ह्म्मं, त्याच्या अंगातून रक्त आलं ना, म्हणून असेल कदाचित !" ति तशीच स्तब्ध !!)काही वेळाने !!

तो : अगं, आलं ना hospital .. (तो पिल्लला तिच्या हातातून हिसकावून लगबगीने hospital च्या प्रवेशद्वाराकडे धाव घेतो, ती मागेच)

ती : अरे मी..

( ती पूढे बोलायच्या आतच तो मागे वळतो )

तॊ : तू का थांबलीये गं, तू जा आपल्या वाटॆ, मी येणार नाहीये तूला सोडायला !!

(ती तशीच तिथून निघून जाते, कूत्र्याच्या पिल्लाचा हेवा करत !)

हर्षदा !!

कूणी कूणाला चांगले का म्हणावे आणि वाईटही का म्हणावं? हा माझ्या मलाच पडलेला एक मोठा आणि मी समाधानकारक उत्तर न देऊ शकलेला प्रश्न !!!...

शून्य !!

2008-10-10T09:45:00.003+05:30

काल ट्रेन मधून चालले होते, इतक्या गर्दीच्या ठीकाणी एकटी..... खरच एकटीच... कुणाचे काहीही पडलेले नसलेली मी....
उभी होते दारात एकटक शून्यात पाहत... जशी जशी ट्रेन पुढे जात होती तसे तसे माझे नवीन नवीन शून्य निर्माण होत राहीले... माझ्या नजरेच्या टप्प्यात येण्यासाठी॥
कधी parle-g ची building, कधी काही ओळखीच्या दूकानांच्या पाट्या........ बस काहीही माझे शून्य व्यापणारे.....
सगळे दिसत असून कशाचीही फ़ारशी जाणीव होत ्नव्हती ्कदाचित
अचानक ट्रेन थांबली ....... आणी शून्य सुद्धा .....
..............
एका पींपळाच्या झाडावर थांबले शून्य
पानाची सळसळ ...
काळ्याभोर आकाशातले नाजुक थेंब ्स्वतःच्या पदरात घेणारी पाने ....
वा-याशी खेळणारी......
स्वताकडे ओढून घ्यावे ते झाड़ ......
असे वाटत राहीले... अचानक पाऊस सूरू झाला... ...
सगळे थेंब तोंडावर ओझरले.....
भीजवले मला ......

खूप वेळापासून इतरांशी काहीही देणे- घेणे नसलेली मी, अचानक जागी झाले॥
कूणीतरी मोबाइल वर गाणे लावले होते.... माझ्या कानांनी ऐकले असावे माझी परवानगी न घेता.... :(

"लग जा गले की फीर ये , हसीं रात हो ना हो
शायद फीर इस जनम में , मुलाकात हो ना हो॥"

आणी मग मघापासून पावसाच्या पाण्यापासून माझ्या पापण्यांनी संरषण केलेले डोळे स्वतःच ओले झाले
तेही अचानकच.....

आणी मग...
चेह-या वरून वाहणारे पावसाचे पाणी की डोळ्यातले

आलेला कढ.... गाण्यामूळे की मनातला, वारा वेगाने वाहतोय की माझे मन ........... हे प्रश्न पडत राहीले....
ट्रेन परत सूरू झाली॥
पण आता बाहेर पहायचे नव्हते...
आता 'आत' थोड़े वाकून पहायची गरज होती................